29 - 10 - 2026

Dobrostan rolnika: zdrowie psychiczne jako fundament nowoczesnego rolnictwa

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od 2025 roku realizuje nową kampanię prewencyjną pod hasłem „Dobrostan Rolnika”, której celem jest zwrócenie uwagi rolników i ich rodzin na znaczenie zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego. KRUS podkreśla, że dobry stan zdrowia we wszystkich tych wymiarach ogranicza ryzyko wypadków przy pracy oraz występowania chorób zawodowych.

W ramach nowej kampanii KRUS zachęca rolników do:

· Systematycznych badań profilaktycznych;

· udziału w programach profilaktycznych (choroby nowotworowe, choroby układu krążenia itp.);

· zdrowego odżywiania i nawadniania organizmu;

· aktywności fizycznej oraz rozwijania pasji i zainteresowań;

· dobrej organizacji pracy (zapobieganie spiętrzeniu pracy, uwzględnienie przerw na odpoczynek, zapobieganie monotonii);

· stosowania ochron pracy (odpowiedniego ubioru, ochron przed odziaływaniem promieniowania UV);

· samokontroli stanu zdrowia i dobierania adekwatnej do niego pracy;

· dbałości o właściwe relacje społeczne w rodzinie i miejscu zamieszkania.

ZDROWIE FIZYCZNE

Zdrowiu sprzyja przede wszystkim profilaktyka, czyli zapobieganie chorobom, ich wczesne wykrywanie oraz takie postępowanie w razie zachorowania, które pomoże złagodzić jego przebieg. Zapobiegać chorobom możemy zarówno poprzez sposób, w jaki żyjemy, jak i poprzez poddawanie się badaniom przesiewowym, które pozwolą wykryć groźne schorzenia na takim etapie, który daje duże szanse wyleczenia i zmniejszenia ryzyka powikłań. Należy pamiętać o zdrowej zbilansowanej diecie bogatej w składniki odżywcze, takie jak węglowodany, białko, tłuszcz, mikro- i makroelementy. Podstawą żywienia powinny być warzywa i owoce, które dostarczają wielu bezcennych składników (np. minerałów, witamin, polifenoli) wpływając na zmniejszenie zachorowalności na choroby układu krążenia, cukrzycę i nowotwory oraz wydłużając życie człowieka. Zmiana nawyków żywieniowych pozytywnie wpłynie na zdrowie całej rodziny.

Oprócz prawidłowego żywienia dla zachowania zdrowia istotna jest codzienna aktywność fizyczna, która ma dobroczynny wpływa na wiele aspektów życia poprzez m.in.:

· zmniejszenie tkanki tłuszczowej i wzrost masy mięśni i kości;

· obniżenie wysokiego poziomu insuliny;

· poprawę tolerancji glukozy;

· obniżenie ciśnienia tętniczego krwi;

· poprawę sprawności fizycznej;

· poprawę jakości snu;

· poprawę ogólnego samopoczucia i korzystny wpływ na stan zdrowia psychicznego.

Aktywność to również chód, stanie, gotowanie, praca w ogrodzie, sprzątanie, zabawa z dzieckiem czy spacer z psem.

ZDROWIE PSYCHICZNE

Na zdrowie psychiczne wpływ mają czynniki emocjonalne rozumiane jako zdolność do rozpoznawania, nazywania i odpowiedniego reagowania na sytuacje emocjonalne. Zdolność ta odnosi się zarówno do własnych stanów emocjonalnych, jak i stanów innych ludzi, czyli rozumienia tego, co odczuwają inni oraz zależy od czynników wrodzonych (poziomu empatii), ale – jak każdą zdolność – można ją rozwijać.

Na zdrowie psychiczne wpływają ponadto czynniki poznawcze, innymi słowy nasze schematy i myśli. Człowiek nie ma wpływu na zachowania i sposób myślenia innych ludzi, ale ma ogromny wpływ na własne myślenie i postrzeganie świata.

Zdrowie psychiczne zależy także od czynników związanych z poczuciem własnej wartości, a także z obrazem siebie i otoczenia.

Wspierać swoje zdrowie psychiczne można poprzez konkretne działania:

· odpoczynek i odpowiednio długi sen – optymalna długość to 7–9 godzin na dobę;

· zdrowe odżywianie – prawidłowe nawyki żywieniowe dodadzą więcej energii do zmagania się z codziennymi wyzwaniami;

· aktywność fizyczna – zacznij od 30 minut dziennie i wybierz aktywność, którą lubisz: spacer, jazda na rowerze – ważne, żeby ruszać się regularnie, najlepiej na świeżym powietrzu;

· unikanie używek – używki to substancje, które pobudzają nasz organizm, np. alkohol, narkotyki, papierosy, ale również napoje energetyzujące czy kawa; negatywne skutki ich zażywania mogą utrzymywać się kilka dni, tygodni czy miesięcy;

· relacje społeczne – pielęgnuj relacje z bliskimi, przy których możesz być sobą; dziel się z nimi dobrymi i gorszymi momentami, dzięki czemu można nabrać pewności siebie i nie zostawać samemu ze swoimi problemami.

ZDROWIE SPOŁECZNE

Zdrowie społeczne związane jest ze zdolnością do utrzymywania prawidłowych relacji z innymi ludźmi i pełnienia ról społecznych.

Oznaki zdrowia społecznego to m.in.:

· umiejętność równoważenia czasu społecznego i osobistego;

· angażowanie się w komunikację z innymi osobami w społeczności;

· silne więzi z rodziną i przyjaciółmi;

· szybka adaptacja do różnych sytuacji społecznych;

· umiejętność pozostania sobą bez względu na okoliczności;

· traktowanie innych ludzi z szacunkiem;

· jasne tworzenie osobistych granic;

· czerpanie przyjemności z życia.

Dbałość o rozwijanie i podtrzymywanie prawidłowych relacji w grupie determinuje stan zdrowia społecznego.

Aby wzmocnić zdrowie społeczne:

· buduj relacje z sąsiadami – życzliwość jest jednym z najlepszych narzędzi do tworzenia i wzmacniania więzi, a dobre relacje sąsiedzkie korzystnie wpływają na samopoczucie;

· rozmawiaj przez telefon – powszechna dostępność telefonów może mieć wady, ale ma też niewątpliwe zalety – rozmowy z innymi zmniejszają poczucie osamotnienia i niepokoju, szczególnie gdy przybierają formę empatycznego dialogu, w którym rozmówcy interesują się swoim życiem i uważnie słuchają;

· buduj bliskie przyjaźnie – satysfakcjonujące i bliskie kontakty z ludźmi chronią przed samotnością i stresem, dają poczucie kompetencji i przynależności, przynoszą radość i sprzyjają ruchowi;

Placówka Terenowa KRUS w Człuchowie przypomina, że prace w gospodarstwie rolnym powinny wykonywać osoby dorosłe, zdrowe i posiadające odpowiednie kwalifikacje. A wykonywana praca powinna być adekwatna do możliwości i stanu zdrowia człowieka, a jej czas i tempo dostosowane do indywidualnych predyspozycji. Podczas pracy należy stosować przerwy na odpoczynek i regenerację. Nie należy wykonywać pracy po spożyciu alkoholu i innych substancji o podobnym działaniu. Przyjmując lekarstwa należy bezwzględnie przestrzegać zaleceń lekarzy i wskazań znajdujących się w załączonej ulotce. Jeśli preparat wpływa na stan psychofizyczny lub jeśli występują spowodowane innymi przyczynami problemy z koncentracją, zmęczenie czy senność nie powinno się obsługiwać maszyn i urządzeń, pracować na wysokości ani ze zwierzętami. W miarę możliwości należy regularnie kontrolować stan zdrowia i stosować wskazania lekarzy.

Tylko osoba zdrowa, wypoczęta, pracująca na miarę swoich możliwości i w tempie odpowiadającym jej kondycji może pracować efektywnie i bezpiecznie, nie stanowiąc zagrożenia dla siebie i osób postronnych. Zdrowie i życie to wartości bezcenne.

Placówka Terenowa KRUS w Człuchowie zachęca do zapoznania się z listami kontrolnymi dostępnymi pod adresem: https://www.gov.pl/web/krus/listy-kontrolne, przy pomocy których można kompleksowo zidentyfikować potencjalne źródła zagrożeń występujących w gospodarstwie, podczas pracy. Określenie nieprawidłowości w środowisku pracy i życia rolnika, a następnie ich likwidowanie, to dobry początek w dążeniu do zadbania o bezpieczeństwo.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Człuchowie