Bezpieczna obsługa zwierząt w gospodarstwach rolnych

„Nie ryzykujesz, gdy znasz i szanujesz” to hasło kampanii prewencyjnej KRUS, która ma na celu popularyzowanie sposobów zapobiegania wypadkom i chorobom zawodowym rolników, związanym z hodowlą zwierząt w gospodarstwach rolnych.

Hodowla zwierząt inwentarskich wiąże się z dużym ryzykiem wypadku. W czasie karmienia, dojenia, zabiegów zoohigienicznych, czyszczenia pomieszczeń inwentarskich w obecności zwierząt oraz przepędzania lub załadunku zwierząt na środki transportu często dochodzi do przygnieceń, uderzeń i pogryzień przez zwierzęta, a nawet stratowania ludzi. Podczas obsługi zwierząt odnotowywane są również upadki osób na zanieczyszczonych odchodami lub karmą korytarzach i ciągach komunikacyjnych. 

Placówka Terenowa KRUS w Człuchowie przypomina, że świadomość zagrożeń i znajomość zachowań zwierząt, zaspokojenie ich potrzeb bytowych, przyjazne nastawienie obsługującego, powtarzalność czynności podczas codziennej obsługi ograniczają ryzyko niebezpiecznych zdarzeń, które kończą się dotkliwymi urazami.

W 2025r. zgłoszono do Placówki Terenowej KRUS w Człuchowie 2 wypadki z grupy „uderzenie, przygniecenie i pogryzienie przez zwierzęta” dlatego podczas obsługi zwierząt zalecamy zawsze stosować poniższe zasady:

1)     Prace przy obsłudze zwierząt powinny wykonywać osoby dorosłe i zdrowe, mające wiedzę na temat zachowań zwierząt i bezpiecznej ich obsługi.

2)     Konieczne jest stosowanie odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej chroniących przed zagrożeniami ze strony obsługiwanych zwierząt.

3)     Należy uprzedzić zwierzęta głosem, że się zbliżamy, a wchodząc między zwierzęta należy oswajać je dotykiem.

4)     Zabiegi pielęgnacyjne, hodowlane i weterynaryjne na dużych zwierzętach należy wykonywać po zastosowaniu poskromu unieruchamiającego oraz w razie potrzeby korzystać z pomocy drugiej osoby.

5)      Przy obsłudze zwierząt nie wolno:

a)     spożywać alkoholu, stosować środków odurzających lub psychotropowych 

b)     podchodzić bez ostrzeżenia do zwierząt od tyłu;

c)     zbliżać się do zwierząt bez zasygnalizowania im swojej obecności i wchodzić między zwierzęta bez ostrzeżenia; 

d)    wykonywać nagłych ruchów mogących spłoszyć zwierzęta; 

e)     bić, głodzić, drażnić i nękać zwierząt. 

6)     W pomieszczeniach przeznaczonych do utrzymywania zwierząt należy:

a)     zachować ład, czystość i porządek;

b)     zapewnić odpowiednią temperaturę, wilgotność i cyrkulację powietrza;

c)     zapobiegać zagrzybianiu ścian i sufitów;

d)     zapewnić oświetlenie i  wentylację umożliwiające bezpieczne wykonywanie pracy przy obsłudze zwierząt;

e)     wyznaczyć bezpieczne miejsca do przechowywania maszyn, urządzeń, narzędzi oraz odzieży ochronnej.

7)     Do przeprowadzania zwierząt należy używać łańcuchów, linek i powrozów, które w razie szarpnięcia przez zwierzę nie spowodują okaleczenia rąk i innych urazów; w żadnym przypadku nie należy okręcać ich wokół dłoni. 

8)     Należy usuwać ze stada zwierzęta narowiste lub wyjątkowo złośliwe.

9)     W przypadku konieczności wyprowadzenia 

zwierząt niebezpiecznych z miejsca, w którym one przebywają, wyprowadza się je pojedynczo i stosuje mocny uwiąz, odpowiednio dla:

a) ogierów – ogłowie wędzidłowe lub kolec;

b) klaczy – kantar lub ogłowie wędzidłowe; 

c) knurów i loch – specjalną klatkę na kółkach;

d) buhajów poniżej 12. miesiąca życia – uwiąz i asekurację drugiej osoby;

e) buhajów starszych – metalowy drążek o długości około 1,5 m przymocowany do pierścienia nosowego, asekuracja drugiej osoby. Należy pamiętać o założeniu na stałe na głowę buhaja mocnego, skórzanego kantara.

10)  Jeżeli usuwanie obornika, naprawy, remonty itp. wymagają wejścia do kojca, zwierzęta należy przepędzić do innej kwatery. Podczas przepędzania i  załadunku trzody chlewnej wskazane jest używanie zapór przepędowych oraz tzw. poganiaczy.

11)  Ogrodzenie elektryczne pastwiska należy oznaczyć tablicami ostrzegawczymi w sposób widoczny także dla osób niewykonujących prac przy obsłudze zwierząt.

12) Załadunek zwierząt należy prowadzić z wykorzystaniem odpowiednich ramp, pomostów lub pochylni.

   Przede wszystkim jednak trzeba pamiętać o bezpieczeństwie swoim i osób, które pracują i przebywają w gospodarstwie rolnym, bowiem hodowla zwierząt inwentarskich wiąże się z dużym ryzykiem wypadku. Stosowanie na co dzień powyższych zasad ograniczy ryzyko niebezpiecznych zdarzeń i chorób oraz sprawi, że będziecie Państwo zdrowsi i bezpieczniejsi w swoim miejscu życia i pracy.

Placówka Terenowa KRUS w Człuchowie zachęca do zapoznania się z listami kontrolnymi dostępnymi pod adresem: https://www.gov.pl/web/krus/listy-kontrolne, przy pomocy których można kompleksowo zidentyfikować potencjalne źródła zagrożeń występujących w gospodarstwie, podczas pracy. Określenie nieprawidłowości w środowisku pracy i życia rolnika, a następnie ich likwidowanie, to dobry początek w dążeniu do zadbania o bezpieczeństwo.

Opracowano na podstawie: 

https://www.gov.pl/web/krus/kampanie-prewencyjne

https://www.gov.pl/web/krus/nie-ryzykujesz-gdy-znasz-i-szanujesz

https://www.gov.pl/web/krus/aktualnosci-prewencyjne

https://www.gov.pl/web/krus/broszury