Liczba złożonych wniosków o dofinansowanie przez mieszkańców Gminy Człuchów - 556
Liczba zrealizowanych przedsięwzięć – 300
Kwota wypłaconych dotacji w złotych – 7 211 476,03
Program Czyste Powietrze – kontrola to ochrona, nie utrudnienie
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) mają prawo do kontroli i wstrzymania wypłat, jeśli pojawią się nieprawidłowości. To nie jest działanie przeciw beneficjentom, lecz ochrona ich interesów i finansów publicznych.
Dlatego:
- wnioski mogą być kilkukrotnie uzupełniane,
- beneficjenci dostają zwykle 1-2 wezwania, a w trudniejszych sprawach nawet więcej,
- celem jest uniknięcie sytuacji, w której konieczny byłby zwrot dotacji lub zaliczki.
Rzetelna weryfikacja to gwarancja, że wsparcie trafia tam, gdzie przynosi realne efekty.
Konieczność uzyskania dodatkowych wyjaśnień wydłuża także proces oceny i wypłaty środków. Jest to jednak działanie niezbędne z punktu widzenia gospodarności, chroniące interes ludzi składających wnioski o dotacje. Odmowa wypłaty w takich sytuacjach mogłaby skutkować koniecznością zwrotu wcześniej wypłaconej zaliczki.
Dlatego #WFOŚiGW umożliwiają wielokrotne uzupełnianie dokumentacji, działając w interesie beneficjentów i zgodnie z zasadą racjonalnego wydatkowania środków publicznych.
Więcej informacji: https://wfos.gdansk.pl/
Czyste Powietrze – lepsza ochrona beneficjentów, bezpieczne finansowanie
Program Czyste Powietrze przeszedł reformę, która zapewniła większą ochronę osób korzystających z dofinansowania do wymiany kopciucha i termomodernizacji domu. Ci, którzy korzystali z poprzedniej edycji programu i padli ofiarą nieuczciwych firm wykonawczych nie zostaną pozostawieni bez pomocy. Na początku roku rząd ma przyjąć projekt ustawy o pomocy poszkodowanym w programie Czyste Powietrze.
Projekt ustawy o pomocy beneficjentom – osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją programu Czyste Powietrze – został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. To odpowiedź na rosnącą skalę problemów związanych z koniecznością zwrotu dotacji wypłacanych na starych zasadach programu Czyste Powietrze, przed jego reformą.
– To jest tak ważny temat dla beneficjentów, że mam nadzieję, że projekt ustawy zostanie jednogłośnie przegłosowany – mówi Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. NFOŚiGW realizuje program we współpracy z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) i pod nadzorem Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Jak wykazały kontrole, część wykonawców przed reformą programu działała w sposób umyślny na szkodę właścicieli domów – np. pobierała z programu zaliczki, ale nie wykonała prac. W takich przypadkach odpowiedzialność spada na beneficjenta programu, mimo że sam został oszukany. Dzięki projektowanym przepisom, będzie można pomóc tym beneficjentom.
W starym programie akceptowano wnioski niemal automatycznie i wypłacano pieniądze bez rzetelnej weryfikacji. Nieprawidłowości były poważne i systemowe. Najczęstsze problemy to:
fikcyjne faktury i nieistniejące prace termomodernizacyjne,
zawyżanie kosztów na fakturach, aby maksymalizować zwrot dotacji,
brak rzeczywistego nadzoru nad jakością wykonanych prac,
brak wykonania prac pomimo podjętej zaliczki,
nieprawidłowe realizacje umów,
wymienianie samego „kopciucha”, bez ocieplenia, co kończyło się „rachunkami grozy”.
WFOŚiGW mają prawo do kontroli i wstrzymania wypłaty środków w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Wszelkie odstępstwa od zasad, np. zawyżanie kosztów na fakturach, uznawanie kosztów niekwalifikowalnych, przymykanie oka na błędy wykonawców, mogłoby spowodować, że w przyszłości to beneficjent musiałby zwracać dotacje. Przykłady? Na wniosku nie przedstawiono jakiegokolwiek uzasadnienia wysokości kosztów, a wykonawca doliczył „koszty pośrednie”, które stanowiły ponad 80 proc. kwoty na fakturze. W tej sytuacji WFOŚiGW poinformował beneficjenta, że jego koszt jest zawyżony i nie ma możliwości pokrycia wszystkich tych kosztów dotacją, ponieważ większa część kwot z faktur wystawionych przez wykonawcę to jego marża, a nie wartość towaru. W koszcie zarówno samych okien jak i drzwi cena m2 mieściła się w przyjętych uśrednionych cenach rynkowych, natomiast wysokość marży i kosztów pośrednich zdecydowanie zawyżała wartość przedsięwzięcia, których nie można pokryć z pieniędzy publicznych, np. za drzwi, których cena rynkowa wynosi ok. 4 tys. zł, a na fakturze wystawiono kwotę 10,8 tys. zł. I wiele, wiele podobnych przykładów. Weryfikacja tych kosztów to nie przejaw złej woli, lecz obowiązek troski o beneficjenta oraz dbania o finanse publiczne.
Konieczność uzyskania dodatkowych wyjaśnień wydłuża także proces oceny i wypłaty środków. Jest to jednak działanie niezbędne z punktu widzenia gospodarności, chroniące interes ludzi składających wnioski o dotacje. Odmowa wypłaty w takich sytuacjach mogłaby skutkować koniecznością zwrotu wcześniej wypłaconej zaliczki. Dlatego WFOŚiGW umożliwiają wielokrotne uzupełnianie dokumentacji, działając w interesie beneficjentów i zgodnie z zasadą racjonalnego wydatkowania środków publicznych. Beneficjenci otrzymują zazwyczaj 1–2 wezwania do uzupełnienia dokumentów. Zdarzają się przypadki wymagające 3–6, a nawet więcej interwencji, co wynika z faktu, że przekazane korekty nadal zawierają błędy.
Na koniec września w bazie danych NFOŚiGW dotyczącej zgłoszeń o postępowaniach organów ścigania, UOKiK oraz nadużyciach finansowych zarejestrowano już 477 spraw – a liczba nowych zgłoszeń stale rośnie. Zawiadomienia trafiały zarówno od WFOŚiGW, jak i samych beneficjentów.
Bat na nieuczciwe firmy
Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska i NFOŚiGW we współpracy z innymi resortami, NFOŚiGW oraz WFOŚiGW zakłada ochronę poszkodowanych i wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego dochodzenie należności bezpośrednio od wykonawców. Projekt przewiduje m.in. możliwość zawieszenia ściągania nierozliczonych zaliczek od poszkodowanych beneficjentów.
Planowane nowe regulacje mają przywrócić poczucie bezpieczeństwa i zaufania do programu – jednego z głównych narzędzi poprawy jakości powietrza w Polsce. Ustawa to część większego planu porządkującego funkcjonowanie Czystego Powietrza. NFOŚiGW i WFOŚiGW prowadzą intensywne działania, które mają zmniejszyć ryzyko nadużyć i zwiększyć bezpieczeństwo beneficjentów.
Najważniejsze zmiany w programie obowiązujące od 31 marca 2025 r. to:
tabela kosztów jednostkowych, która ogranicza zawyżanie cen przez wykonawców,
prefinansowanie do 35% i wypłacane pod kontrolą operatora,
obowiązkowy audyt energetyczny wykazujący konieczne inwestycje, które przyniosą realne efekty.
Ważną rolę w programie pełnią operatorzy – gminy oraz WFOŚiGW – którzy bezpłatnie pomagają uboższym mieszkańcom. Prefinansowanie oraz najwyższy poziom dofinansowania odbywają się obowiązkowo z ich udziałem. To zwiększa bezpieczeństwo beneficjentów.
Rekordowe wypłaty i stabilne finansowanie programu
Równocześnie WFOŚiGW wprowadziły rozwiązania, by znacząco przyspieszyć rozliczanie wniosków o płatność. Tylko w ubiegłym roku było ich prawie 200 tys. – wszystkie zostały rozliczone, a niewielka liczba wymaga uzupełnienia i teraz WFOŚiGW procedują wnioski z tego roku. W latach 2024–2025 wypłaty dofinansowania przekroczyły rekordowe 10 mld zł i wyniosły więcej niż przez pięć poprzednich lat łącznie.
Finansowanie programu pozostaje w pełni zabezpieczone – dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy, programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko oraz Funduszu Modernizacyjnego.
Od początku programu Czyste Powietrze, który ruszył we wrześniu 2018 r. podpisano 945 tys. umów o dofinansowanie, a wypłaty osiągnęły prawie 19 mld zł. Beneficjenci programu zrealizowali ponad 551 tys. inwestycji, w tym wymienili 450 tys. kopciuchów.
Rekordowe wypłaty w ostatnich dwóch latach w Czystym Powietrzu
Od początku 2024 roku do połowy października 2025 roku wypłaty do beneficjentów w programie Czyste Powietrze przekroczyły rekordowe 10 miliardów złotych. Kwota wypłat w ostatnich dwóch latach jest większa niż w poprzednich pięciu latach łącznie.
Program Czyste Powietrze wspiera termomodernizację polskich domów oraz wymianę pozaklasowych kotłów na paliwa stałe (tzw. kopciuchów). Dotacje kierowane są do właścicieli domów jednorodzinnych. Celem programu jest zmniejszenie zanieczyszczeń powietrza, co ma bezpośredni wpływ na jakość życia mieszkańców Polski. Czyste Powietrze jest jednym z największych programów społeczno‐klimatycznych w Europie. Realizuje go Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) we współpracy z Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) i pod nadzorem Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Od początku realizacji programu Czyste Powietrze, który ruszył we wrześniu 2018 roku, wypłacono do beneficjentów niemal 18,5 mld zł. Najwięcej wypłat zrealizowano w 2024 i 2025 roku – łącznie jest to ponad 10,2 mld zł.
Liczba złożonych wniosków o dofinansowanie w programie Czyste Powietrze przekroczyła milion. Właściciele domów sukcesywnie realizują inwestycje – wymieniają źródła ciepła, ocieplają przegrody, wymieniają stolarkę okienną i drzwiową, poprawiając standard energetyczny swoich domów. Dotychczas zakończyli 551 tys. inwestycji termomodernizacyjnych, w ramach których wymieniono 450 tys. kopciuchów.
Od 31 marca 2025 roku program Czyste Powietrze działa w nowej formule. Wprowadzona reforma opiera się na dwóch kluczowych elementach: obowiązkowym potwierdzeniu standardu energetycznego domu oraz systemie lokalnych operatorów. Nowa konstrukcja programu lepiej chroni beneficjentów przed błędami inwestycyjnymi i nieuczciwymi wykonawcami.
- Czyste Powietrze to program, który ewoluuje i dostosowuje się do wyzwań. Wzmacniamy lokalnych partnerów, usprawniamy system i koncentrujemy się na realnych potrzebach mieszkańców. To nie tylko statystyki – to konkretne zmiany w polskich domach i codziennym życiu ludzi – mówi Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Audyt energetyczny, obowiązkowy od 31 marca tego roku przy każdej inwestycji dofinansowanej z programu Czyste Powietrze, to nie tylko formalność, ale przede wszystkim narzędzie planowania, które wskazuje najbardziej efektywne działania w danym budynku. Dzięki niemu beneficjenci podejmują świadome decyzje i maksymalizują efekty inwestycji.
Nowe zasady programu Czyste Powietrze wymagają po zakończeniu przedsięwzięcia osiągnięcia standardu energetycznego budynku, potwierdzonego świadectwem energetycznym. W ramach reformy wprowadzono także limity jednostkowych dotacji, by racjonalizować wydatki. W nowej odsłonie programu nie jest już możliwe uzyskanie dotacji do kotów gazowych, wsparcie nie obejmuje ponadto instalacji fotowoltaicznej.
Finansowanie programu Czyste Powietrze jest zabezpieczone dzięki pozyskanym przez obecny rząd środkom: 13 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), 7,9 mld zł z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) oraz 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego.
KOMUNIKAT: Czasowe zawieszenie wybranych kotłów na pellet na Liście ZUM :
Ministerstwo Klimatu i Środowiska informuje, że w związku z podejrzeniami naruszeń, dotyczącymi braku zgodności z wymogami regulaminu programu Czyste Powietrze, czasowo zawieszono wybrane kotły na pellet znajdujące się na Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów (lista ZUM).
Decyzja o czasowym zawieszeniu została podjęta przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB) we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, na podstawie publicznie zgłaszanych podejrzeń, że wybrane kotły na pellet mogą umożliwiać instalację niedozwolonego elementu jakim jest ruszt awaryjny. Stanowi to naruszenie zasad programu Czyste Powietrze oraz regulaminu listy ZUM. Zawieszenie dotyczy 31 pozycji na liście ZUM na 2561 kotłów, na których możliwe jest otrzymanie dofinansowania z NFOŚiGW.
Producenci mają możliwość złożenia uzupełnionej dokumentacji oraz przedstawienia dodatkowych wyjaśnień w celu przywrócenia urządzeń na listę. Proces ten odbywa się zgodnie z zasadami transparentności i równego traktowania wszystkich podmiotów.
Lista ZUM jest kluczowym narzędziem wspierającym realizację programu Czyste Powietrze i będzie na bieżąco aktualizowana w oparciu o wyniki weryfikacji technicznej i środowiskowej.
Zmiany regulaminu listy ZUM wprowadzone od 29 kwietnia 2025 r. wprowadziły obowiązek pisemnego oświadczenia producenta, że kocioł nie ma możliwości montażu rusztu awaryjnego.
Spalanie nieprzeznaczonych paliw w kotle na pellet przy użyciu rusztu awaryjnego, zmienia parametry procesu, powodując wysokie emisje pyłów i zanieczyszczeń, co niweczy cele ekologiczne programu. Dodatkowo takie rozwiązanie wprowadza konsumentów w błąd, gdyż kotły sprzedawane jako ekologiczne mogą w rzeczywistości działać jak tradycyjne „kopciuchy”, co jest niezgodne z ideą transformacji energetycznej.
W ramach najbliższej aktualizacji regulaminu listy ZUM wprowadzone zostaną również dodatkowe mechanizmy zabezpieczające przed wpisywaniem urządzeń, które nie spełniają wymogów programu Czyste Powietrze. Brak możliwości instalacji rusztu awaryjnego będzie musiał być potwierdzony przez niezależne laboratorium akredytowane do badań kotłów. Natomiast w przypadku poświadczenia nieprawdziwych informacji przez producenta urządzenia wpisywanego na listę ZUM, wszystkie urządzenia tego producenta będą podlegały wykluczeniu z listy na okres co najmniej 2 lat.
Podręcznik nowego Programu Czyste Powietrze obowiązującego od 31.03.2025 r.
Tylko gminy i WFOŚiGW są operatorami programu Czyste Powietrze
Program Czyste Powietrze to dla mieszkańców szansa na poprawę efektywności energetycznej domów oraz wymianę nieefektywnych źródeł ciepła. Niestety, to także pole działania dla nieuczciwych firm, które nadużywają zaufania beneficjentów, oferując „darmowe” doradztwo, wyłudzając pełnomocnictwa i narzucając zawyżone ceny usług oraz urządzeń. Działania te często odbywają się z nieuprawnionym użyciem logotypów programu i instytucji publicznych, co wprowadza mieszkańców w błąd.
Przypominamy, że jedynymi oficjalnymi operatorami programu Czyste Powietrze są gminy oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW).
Prywatne firmy i osoby nie mają prawa przedstawiać się jako partnerzy ani posługiwać się logotypami programu Czyste Powietrze, WFOŚiGW w Gdańsku, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) i Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ).
Apelujemy o ostrożność wobec podmiotów, które powołują się na współpracę z WFOŚiGW w Gdańsku, NFOŚiGW czy MKiŚ. Zalecamy również, aby wszystkie spotkania związane z programem organizowane na terenie gminy były uprzednio weryfikowane pod kątem wiarygodności organizatora oraz prezentowanych treści. Pomieszczenia powinny być udostępniane wyłącznie firmom sprawdzonym, a wszelkie wątpliwości powinny być zgłaszane do NFOŚiGW i WFOŚiGW.
.png)
Podstawowe informacje dotyczące Programu „Czyste Powietrze”:
Celem programu "Czyste Powietrze" jest poprawa jakości powietrza oraz zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych poprzez wymianę źródeł ciepła i poprawie efektywności energetycznej budynków mieszkalnych jednorodzinnych.
Kto może skorzystać?
1. osoba fizyczna, która minimum 3 lata jest właścicielem lub współwłaścicielem domu jednorodzinnego lub wydzielonego lokalu mieszkalnego w takim domu (z wyodrębnioną księgą wieczystą). Wyjątkiem jest nabycie budynku lub lokalu w drodze spadku- wówczas okres 3 lat nie jest wymagany.
2. osoba której:
a) roczny dochód wynosi do 135 000 zł – można starać się o podstawowe dofinansowanie
b) przeciętny miesięczny dochód na jednego członka jej gospodarstwa domowego nie przekracza:
· 2 250,00 zł – w przypadku gospodarstwa wieloosobowego
· 3 150,00 zł – w przypadku gospodarstwa jednoosobowego
można starać się o podwyższone dofinansowanie
c) przeciętny miesięczny dochód na jednego członka jej gospodarstwa domowego nie przekracza:
· 1 300,00 zł – w przypadku gospodarstwa wieloosobowego
· 1 800,00 zł – w przypadku gospodarstwa jednoosobowego
lub
ma ustalone prawo do otrzymywania zasiłku stałego, zasiłku okresowego, zasiłku rodzinnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego (prawo to musi być potwierdzone zaświadczeniem, które wydał wójt i które zawiera informację o rodzaju zasiłku oraz okresie, na który został przyznany zasiłek),
oraz
zapotrzebowanie budynku/lokalu na energię użytkową do ogrzewania wynosi powyżej 140 kWh/(m2*rok)
można starać się o najwyższy poziom dofinansowania
d) Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, możesz starać się o:
· podstawowe dofinansowanie, gdy twój dochód roczny (ze wszystkich źródeł) nie przekracza 135 000 zł ,
· podwyższone dofinansowanie, gdy twój przychód roczny nie przekracza 40 minimalnych wynagrodzeń za pracę,
· najwyższy poziom dofinansowania, gdy twój przychód roczny nie przekracza 12 minimalnych wynagrodzeń za pracę.
Jeśli działalność gospodarcza jest prowadzona w budynku lub lokalu mieszkalnym, to powierzchnia przeznaczona na tę działalność nie może przekroczyć 30% całkowitej powierzchni budynku lub lokalu mieszkalnego.
e) osoba fizyczna wnioskująca o dofinansowanie nie może być już beneficjentem programu Czyste Powietrze na podstawie wniosków o dofinansowanie złożonych od 22.04.2024 r.
Wsparcie finansowe możesz otrzymać na:
· wymianę starego pieca – na efektywne źródło ciepła,
· audyt energetyczny,
· świadectwo charakterystyki energetycznej,
· ocieplenie ścian, stropu, podłogi,
· wymianę okien i drzwi,
· instalację CO (centralne ogrzewanie) i CWU (ciepła woda użytkowa),
· wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła,
Przed realizacją inwestycji należy sprawdzić jakie jest obecne zapotrzebowanie budynku/lokalu na energię użytkową do ogrzewania aby sprawdzić czy inwestycja kwalifikuje się do programu. Służy temu audyt energetyczny wraz z dokumentem podsumowującym audyt energetyczny przed realizacją przedsięwzięcia.
Świadectwo charakterystyki energetycznej po realizacji przedsięwzięcia potwierdzi zmniejszenie zapotrzebowania budynku/lokalu na energię użytkową do ogrzewania.
Obydwa te dokumenty (audyt energetyczny oraz świadectwo charakterystyki energetycznej) są obowiązkowe i powinny być poprzedzone wizytą w budynku/lokalu mieszkalnym w którym przeprowadzana jest inwestycja dofinansowana z programu Czyste Powietrze.
Punk konsultacyjny czynny jest:
Poniedziałek 8.00-16.00
Wtorek -Piątek 7.15-15.15
Aneta Gliniecka,
e-mail: gliniecka@ugczluchow.pl, tel. (59) 834 10 01 wew. 61
Czytaj więcej: www.czystepowietrze.gov.pl
Dowiedz się więcej na stronie: https://czystepowietrze.gov.pl/
